Monografi | Türkçe | Kategori: Kavramsal Sanat, Heykel, Yerleştirme, Video, Kamusal Sanat
Dirimart’ın sanat yayıncılığına katkısı, 2020 yılında yayımladığı kapsamlı Sarkis monografisi Sarkis Başlangıçta, İstanbul 19380–20200’ın İngilizce edisyonuyla devam ediyor. Metnini Cem İleri’nin kaleme aldığı, İngilizceye çevirisi Vanina Kutelas tarafından yapılan, editörlüğünü Ayşe Orhun Gültekin’in, tasarımını Bülent Erkmen’in üstlendiği ve Hatje Cantz işbirliğiyle hayata geçen Sarkis in the Beginning Istanbul 19380–20200, sanatçının temel olarak İstanbul’da ve Türkiye’nin birkaç şehrinde sergilediği işleri bir araya getiriyor.
İki ana bölüm olarak kurgulanan kitabın ilk bölümünde Cem İleri, Sarkis’in yapıtındaki otobiyografik unsurların izini sürmenin yanı sıra sanatçının edebiyat, felsefe, müzik vb. alanlarla kurduğu bilinçli veya sezgilere dayalı etkileşim kanallarını derinlemesine irdeliyor. Sarkis’in yapıtını besleyen kaynaklar, onun bu kaynaklara getirdiği yorumlarla daha da zenginleşiyor. İster Paradjanov, Tarkovski, Sevim Burak veya Aliye Berger olsun, ister John Cage, Edvard Munch veya müziğin büyük yaratıcısı Johann Sebastian Bach olsun, ya da gündelik hayatın içinden bir anlığına kopup Sarkis’in algı uzayına dahil olan en sıradanından bir karşılaşma olsun, görünen o ki, Sarkis bütün bu “pırıltılara” elini korkusuzca uzatıp, hiç ayrım yapmadan, bir çocuk merakıyla dokunabiliyor. Kitabın ikinci bölümünde, Sarkis’in burada, İstanbul’da, doğup büyüdüğü bu şehirde açtığı sergilerin ve ürettiği işlerin 1960’tan günümüze bir dökümü yapılıyor. Kronolojik olarak ilerleyen sergiler bölümüne baktığımızda, Sarkis’in 1964 yılında Paris’e gitmeden önce birkaç kişisel sergi açtığını ve bazı karma sergilere katıldığını görüyoruz. Asıl patlama 1986 yılında Maçka Sanat Galerisi’nde açtığı Çaylak Sokak sergisiyle oluyor. Türkiye sanat ortamı için bir kırılma anı, dahası bir milat kabul edilen bu “olay”dan sonra Sarkis’in İstanbul’da daha sık sergi açtığını, etkinliklere katıldığını, tartışmaların merkezinde yer aldığını, sanatsal mücadelesini bugüne kadar ödün vermeden sürdürdüğünü gözlemliyoruz.
Kitabın ön ve arka kapağında, Sarkis’in Dirimart’taki UNTITLED (2020) başlıklı kişisel sergisinde de gösterilen "Yanık Kasa” yer alıyor: 19380-19920-20200. Bu işin, Sarkis’in alameti farikalarından olan, kimi tarihlerin sonuna "0” ekleyerek zamanlara müdahale etme merakının ilk ürünlerinden biri olduğunu düşünürsek, sanatseverlere sunduğumuz bu monografik çalışmanın daha kapağından başlayarak binyıllara ışınlanmaya çoktan hazır olduğunu ileri sürebiliriz.
