Dirimart, Emma Stern’ün İstanbul’da ve galerideki ilk kişisel sergisi Şampanyadan Sebepler’i sunmaktan mutluluk duyar.
Sergi, Stern’ün geleneksel resim süreçlerini avatarlar ve sanal dünya inşasına duyduğu ilgiyle birleştirdiği süregelen üretiminin devamı niteliğini taşıyor. Oyun geliştiriciler için üretilmiş ticari 3D yazılımları sanal özneler ve ortamlar yaratmak için hareket noktası olarak kullanan sanatçı, ürettiği bu dijital kompozisyonları devamında klasik tuval üzerine yağlıboya tekniğiyle resmeder. Ortaya çıkan sonuç, dijital medyanın olanaklarıyla mümkün kılınan özgün bir çağdaş figürasyon türü sunarken, sanal kadın temsillerine derinlemesine bir inceleme alanı açar.
Söz konusu bu çağdaş alan, ilk bakışta, “soylu teknik” olarak görülen ve Stern’ün tercih ettiği tuval üzerine yağlıboyayla ve sanat tarihinden ödünç alınan geleneksel teknik ve kompozisyon şemalarıyla uyumsuz görünebilir. Oysa sanatçı için bu karşıtlık yeniden okuma için bir fırsattır: Eserlerdeki sanal kadın figürleri, kültürün kadın temsillerini tarih boyunca biçimlendirdiği bir bağlamda –önce Batı sanatında nü ve müzler olarak, ardından pornografide ve video oyunlarında, bugün ise yapay zekâ çağında– arketipler olarak tanımlanabilir. Günümüzün algoritmaları, kişisel tercihleri tatmin etmek ve aynı arzuları yeniden yeniden üretmek üzere tasarlanırken hep bu tarihsel imgelerle eğitilir. Stern’ün odağı, bu tercih ve arzuların sanal kadın bedenlerine nasıl dayatıldığını ve bunun güçlenme, nesneleştirme ve nihayetinde kendi kendini nesneleştirme arasındaki gerilimi nasıl derinleştirdiğini görünür kılmaktır. Avatarlarımız fiziksel benliklerimizden giderek ayrılmaz bir hâl alırken, Stern avatar üretimine çağdaş bir otoportre biçimi olarak yaklaşır ve bunun kişi olma, kadınlık ve özbelirlenimin geleceğine dair etkilerini sorgular.
Serginin başlığı olan Şampanyadan Sebepler, ayrıcalıklı bir yaşamdan kaynaklanan önemsiz dertleri ya da “birinci dünya” sorunlarını tanımlamak için kullanılan bir deyime [champain problems] esprili bir gönderme yapıyor. Sergi, sanatçının 2024 yılında İstanbul’a yaptığı ve kentin canlı mutfak ve misafirperverlik kültürüyle ilk kez karşılaştığı ziyaretten güçlü bir biçimde besleniyor. Bu deneyimlerden yola çıkan eserler, hayali, gösterişli ve fantastik bir akşam yemeği sahnesini, belki de rastgele seçilmiş bir yeni yıl arifesinde gerçekleşen bir daveti çağrıştırıyor. Bu masada, Stern’ün genişletilmiş evreninden, daha önceki işlerinde de karşımıza çıkan iskelet Skott ve sentor Buttercup gibi karakterlerin yanı sıra, ilk kez bu sergide görülen yeni figürler yer alıyor.
Şampanyadan Sebepler, aynı zamanda serginin merkezinde yer alan ve Leonardo da Vinci’nin Son Akşam Yemeği’ni Stern’ün görsel diliyle yeniden yorumlayan üç metrelik tablonun da adı olarak karşımıza çıkıyor. Bu eserde tarihsel figürlerin tanıdık arketipleri, siber tonlarda, parlak ve kaygan yüzeylerle resmedilirken çeşitli derecelerde taşkınlık ve çıplaklığa sahip dolgun kadın avatarlarla yer değiştiriyor. Stern’ün pratiğinde sıkça rastlanan bir yaklaşım olarak sanat tarihine yapılan bu açık gönderme, klasik olan ile hiper-çağdaşı, geleneksel araçlar ile teknolojik olanı iç içe geçiriyor.
Sergi için özel olarak tasarlanan yeni karakterlerden biri olan Replika, Stern ile 3D sanatçı ve tasarımcı Kaan Ülgener’in işbirliğiyle yaratılmış kıvrımlı bir insansı siborg. Replika’nın sergide üç farklı resimde yer alması ve aynı zamanda bire bir ölçekte paslanmaz çelikten üretilmiş bir heykelin konusu olması, onu sergi anlatısının merkezine yerleştiriyor. Özellikle Replika (Server) (2025), başlığının barındırdığı çift anlam aracılığıyla, ileri teknolojik yeteneklere sahip bir siborgun mütevazı bir “servis görevlisi” rolüyle kurduğu çelişkiye işaret ediyor. Replika başlıklı heykel ise bu uyumsuzluğu daha da vurgularken, gündelik bir ev içi makineyi, karmaşık, kapalı ve muhtemelen tekinsiz bir iç dünyayla donatıyor.
Şampanyadan Sebepler, 5 Şubat–1 Mart 2026 tarihleri arasında Dirimart Dolapdere’de ziyaret edilebilir.
Konum: Dirimart Dolapdere
